پاسخ کوتاه: آیا با سند می توان زندانی مهریه را آزاد کرد؟
در بعضی شرایط بله. طبق تبصره ۱ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، اگر محکوم علیه خارج از مهلت ۳۰ روزه قانونی دادخواست اعسار خود را همراه با صورت اموال مطرح کند، دادگاه می تواند در صورت معرفی کفیل یا وثیقه معتبر و مورد قبول، تا تعیین تکلیف اعسار از حبس او خودداری کند یا اگر در زندان است، او را آزاد نماید.
این آزادی به معنی پرداخت شدن یا بخشیده شدن مهریه نیست. نتیجه نهایی به رای دادگاه درباره اعسار، پرداخت محکوم به، توافق با زوجه و سایر شرایط پرونده بستگی دارد.
آنچه در این مقاله می خوانید:
سه حالت مهم در آزادی زندانی مهریه
برای پاسخ درست باید مشخص شود محکوم علیه چه زمانی دادخواست اعسار داده است. این موضوع می تواند نتیجه را کاملا تغییر دهد.
| وضعیت | اثر بر بازداشت | آیا سند لازم است؟ |
|---|---|---|
| اعسار در مهلت ۳۰ روزه | اگر دادخواست اعسار همراه با صورت اموال در مهلت قانونی ارائه شده باشد، اصل بر این است که محکوم علیه تا تعیین تکلیف اعسار به دلیل همان محکومیت حبس نشود؛ مگر مواردی مانند استرداد یا رد قطعی دعوا. | اصولا برای استفاده از این حمایت قانونی نیازی به وثیقه موضوع تبصره ۱ نیست. |
| اعسار خارج از مهلت ۳۰ روزه | اگر شخص بازداشت شده باشد، آزادی او تا تعیین تکلیف اعسار می تواند با رضایت محکوم له یا معرفی کفیل یا وثیقه معتبر مطرح شود. | بله؛ در صورت عدم رضایت زوجه، وثیقه یا کفیل مورد قبول دادگاه می تواند نقش تعیین کننده داشته باشد. |
| صدور حکم اعسار یا تقسیط | با پذیرفته شدن اعسار یا تقسیط، مبنای ادامه بازداشت بابت ناتوانی از پرداخت تغییر می کند؛ البته پیش پرداخت یا اقساط سررسیدشده باید جداگانه بررسی شود. | ادامه وثیقه صرفا برای انتظار نتیجه اعسار معمولا موضوعیت قبلی خود را از دست می دهد. |
قانون درباره آزادی با وثیقه چه می گوید؟
ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مقرر کرده است که اگر وصول محکوم به از اموال محکوم علیه ممکن نباشد، با درخواست محکوم له امکان حبس تا اجرای حکم، پذیرفته شدن اعسار یا جلب رضایت محکوم له وجود دارد.
همان ماده یک امتیاز مهم برای محکوم علیه در نظر گرفته است: اگر شخص تا ۳۰ روز پس از ابلاغ اجراییه، همراه با ارائه صورت کامل اموال خود دادخواست اعسار مطرح کند، تا تعیین تکلیف دعوا حبس نمی شود؛ مگر اینکه دادخواست را پس بگیرد یا اعسار او به موجب حکم قطعی رد شود.
اگر اعسار بعد از پایان این ۳۰ روز مطرح شود، تبصره ۱ ماده ۳ اجازه می دهد در صورت رضایت محکوم له، شخص بدون تامین آزاد شود؛ و اگر چنین رضایتی وجود نداشته باشد، با ارائه کفیل یا وثیقه معتبر و مورد قبول دادگاه امکان آزادی تا روشن شدن وضعیت اعسار فراهم شود.
سند در پرونده مهریه دقیقا چه نقشی دارد؟
سند در این وضعیت نقش «تامین» دارد. یعنی مالک ملک تعهد مالی مهمی را می پذیرد تا دادگاه بتواند محکوم علیه را در مدت رسیدگی به اعسار آزاد کند.
نباید این تامین را با پرداخت مهریه اشتباه گرفت. زوجه همچنان طلبکار است و اصل دین مهریه باقی می ماند. نتیجه رسیدگی به اعسار مشخص می کند که محکوم علیه باید مهریه را یکجا بپردازد، مشمول تقسیط شود یا وضعیت دیگری برای اجرای حکم ایجاد گردد.
عبارت «آزادی زندانی مهریه با سند» به معنی تبدیل مهریه به سند نیست؛ وثیقه ابزاری برای آزادی در یک مرحله مشخص از رسیدگی و اجرای حکم است.
سند مورد استفاده برای آزادی زندانی مهریه چه شرایطی باید داشته باشد؟
هر ملکی صرفا به دلیل داشتن سند رسمی قابل پذیرش نیست. دادگاه باید ارزش، مالکیت و قابلیت استفاده از ملک به عنوان تامین را احراز کند. وضعیت رهن، بازداشت قبلی، مالکیت مشاع، حقوق اشخاص ثالث و امکان ثبت بازداشت قضایی نیز اهمیت دارد.
برای بررسی دقیق انواع سند، مدارک مالک و دلایل احتمالی رد ملک می توانید راهنمای شرایط سند ملکی برای وثیقه را مطالعه کنید.
سند باید حتما به نام خود زوج باشد؟
الزام عمومی وجود ندارد که ملک حتما متعلق به خود محکوم علیه باشد. در صورت پذیرش دادگاه، شخص ثالث نیز می تواند مالی را برای تامین معرفی کند؛ اما مالک باید با آگاهی از مسئولیت خود در فرایند حضور داشته باشد و اختیار قانونی لازم برای وثیقه گذاشتن ملک را داشته باشد.
به همین دلیل، استفاده از سند پدر، مادر، بستگان یا شخص ثالث به معنای بی خطر بودن اقدام نیست. مالک باید بداند اگر در ادامه شرایط قانونی اجرای وثیقه فراهم شود، مال او می تواند در معرض عملیات اجرایی قرار گیرد.
ارزش سند برای آزادی زندانی مهریه باید چقدر باشد؟
تبصره ۱ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی از «وثیقه معتبر و معادل محکوم به» سخن گفته است. بنابراین مبلغ و ارزش تامین را نمی توان صرفا براساس یک عدد ثابت برای تمام پرونده های مهریه تعیین کرد.
مبلغ محکوم به، میزان مهریه ای که در مرحله اجرا قرار دارد، وضعیت پرداخت های قبلی و اثر مقررات خاص مهریه باید در پرونده واقعی بررسی شوند. تصمیم نهایی درباره کفایت وثیقه با دادگاه است.
قانون ۱۱۰ سکه هنوز اجرا می شود یا مهریه ۱۴ سکه شده است؟
در شبکه های اجتماعی و برخی سایت ها مطالب زیادی درباره تبدیل سقف ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه منتشر شده است. باید میان «طرح در حال بررسی» و «قانون لازم الاجرا» تفاوت گذاشت.
تا زمان آخرین بازبینی این مقاله در مرداد ۱۴۰۵، طرح اصلاح مقررات نحوه اجرای محکومیت های مالی و برخی احکام مربوط به مهریه هنوز در فرایند بررسی و رفع ابهام در مجلس قرار دارد. بنابراین نباید عدد ۱۴ سکه را به عنوان قانون قطعی و لازم الاجرا معرفی کرد.
متن فعلی ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده همچنان مقرر می کند که تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، مقررات اجرای محکومیت های مالی قابل اعمال است و در خصوص مازاد، توانایی مالی زوج ملاک پرداخت خواهد بود.
مقررات مهریه در حال اصلاح است. این بخش باید در هر بازبینی محتوایی با آخرین متن ابلاغ شده قوانین تطبیق داده شود و نباید صرف تصویب یک پیشنهاد در مجلس را معادل لازم الاجرا شدن قانون دانست.
مراحل استفاده از سند برای آزادی زندانی مهریه
ترتیب دقیق اقدامات به وضعیت پرونده بستگی دارد، اما در سناریوی اعسار خارج از مهلت قانونی معمولا باید چند مرحله اصلی طی شود.
برای آشنایی عمومی با مراحل معرفی ملک، کارشناسی و بازداشت ثبتی می توانید راهنمای مراحل وثیقه گذاشتن برای زندانی را نیز ببینید. توجه داشته باشید که مبنای قانونی پرونده مهریه با تامین کیفری متهم یکسان نیست.
اگر اعسار پذیرفته شود چه اتفاقی برای زندانی و سند می افتد؟
اگر دادگاه اعسار محکوم علیه را بپذیرد یا برای پرداخت مهریه حکم تقسیط صادر کند، مبنای نگهداری او صرفا برای انتظار نتیجه دعوای اعسار از بین می رود.
البته اگر در حکم اعسار پیش پرداختی تعیین شده باشد که زوج باید آن را بپردازد، یا اقساط سررسیدشده دیگری وجود داشته باشد، آثار آن باید جداگانه بررسی شود. بنابراین صدور رای تقسیط را نیز نباید بدون مطالعه متن رای مساوی با پایان همه مشکلات اجرایی دانست.
اگر اعسار رد شود تکلیف سند چیست؟
این بخش برای مالک سند اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر دعوای اعسار به موجب حکم قطعی رد شود، طبق تبصره ۱ ماده ۳ به کفیل یا وثیقه گذار اخطار می شود که محکوم علیه را ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ واقعی تسلیم کند.
اگر در این مهلت محکوم علیه تسلیم نشود، حسب مورد امکان وصول محکوم به و هزینه های اجرایی از محل وثیقه یا وجه الکفاله وجود دارد. همچنین دستور مربوط در مهلت ده روز پس از ابلاغ واقعی قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر است.
مهلت ۲۰ روزه این بخش مخصوص سازوکار تبصره ۱ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است. آن را نباید با مهلت یک ماهه وثیقه گذار در پرونده کیفری متهم یکسان دانست.
وثیقه مهریه با وثیقه متهم در پرونده کیفری چه تفاوتی دارد؟
یکی از دلایل خطا در مطالب اینترنتی این است که مقررات پرونده کیفری مستقیما برای محکوم مالی مهریه استفاده می شود. در پرونده کیفری، وثیقه معمولا برای تضمین حضور متهم براساس قانون آیین دادرسی کیفری صادر می شود؛ اما در سناریوی مورد بحث این مقاله، مبنای اصلی آزادی با تامین، تبصره ۱ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است.
اگر می خواهید سازوکار اخطار و ضبط در پرونده کیفری را جداگانه بررسی کنید، مقاله تکلیف وثیقه در صورت فرار متهم به صورت مستقل به آن موضوع پرداخته است.
آیا این همان قرار وثیقه کیفری است؟
خیر؛ هرچند برای پذیرش تامین از برخی قواعد عمومی وثیقه استفاده می شود، موضوع آزادی محکوم مالی مهریه در جریان رسیدگی به اعسار با قرار تامین کیفری متهم یکی نیست.
برای شناخت محدودیت های قرار تامین کیفری و تفاوت میان ممنوعیت و نامتناسب بودن تامین، راهنمای صدور قرار وثیقه در چه مواردی ممنوع است؟ را مطالعه کنید.
آیا آزادی با سند همان مرخصی زندان است؟
لزوما خیر. موضوع اصلی این مقاله آزادی محکوم مالی در چارچوب رسیدگی به اعسار و تامین مقرر در قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است.
مرخصی زندانی یک عنوان جداگانه است و مقررات مربوط به زندان و اجرای احکام می تواند بر آن حاکم باشد. بنابراین نباید هر خروج زندانی مهریه با سند را «مرخصی» نامید.
اشتباهات رایج درباره آزادی زندانی مهریه با سند
سند یعنی پرداخت مهریه
اشتباه است؛ اصل بدهی با سپردن وثیقه از بین نمی رود.
هر زندانی مهریه با سند آزاد می شود
شرایط اعسار، زمان طرح آن و تصمیم دادگاه باید بررسی شود.
حتما باید سند به نام زوج باشد
شخص ثالث نیز در صورت پذیرش دادگاه می تواند وثیقه گذار باشد.
قانون مهریه ۱۴ سکه قطعی شده است
تا زمان بازبینی این مقاله، اصلاحات مربوط هنوز در فرایند قانون گذاری قرار دارند.
مهلت وثیقه مهریه یک ماه است
در سناریوی رد قطعی اعسار موضوع تبصره ۱ ماده ۳، اخطار به وثیقه گذار مهلت ۲۰ روزه دارد.
آزادی با سند دائمی است
این آزادی ممکن است فقط تا روشن شدن نتیجه اعسار برقرار باشد.
بررسی شرایط وثیقه مهریه
برای آزادی با سند باید وضعیت پرونده بررسی شود
اگر دادخواست اعسار ثبت شده، محکوم علیه در زندان است یا می خواهید بدانید چه سندی برای تامین قابل بررسی است، ابتدا تاریخ اجراییه، مبلغ محکوم به و وضعیت اعسار پرونده را مشخص کنید.
امکان پذیرش وثیقه و نتیجه اعسار به شرایط پرونده و تصمیم مرجع قضایی بستگی دارد.
سوالات متداول درباره آزادی زندانی مهریه با سند
آیا زندانی مهریه با سند آزاد می شود؟
آیا با گذاشتن سند، مهریه پرداخت شده محسوب می شود؟
اگر اعسار ظرف ۳۰ روز ثبت شود باز هم سند لازم است؟
سند پدر یا مادر زوج قابل استفاده است؟
اگر اعسار رد شود سند چه می شود؟
آیا قانون مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه تغییر کرده است؟
اگر اعسار پذیرفته شود زندانی آزاد می شود؟
آیا هر سند ملکی برای وثیقه مهریه پذیرفته می شود؟
جمع بندی
پاسخ به سوال «آیا زندانی مهریه با سند آزاد می شود؟» این است که در شرایط قانونی مشخص، بله؛ اما این آزادی به معنی پرداخت یا بخشیده شدن مهریه نیست.
مهم ترین حالت زمانی است که محکوم علیه پس از پایان مهلت ۳۰ روزه، دادخواست اعسار خود را مطرح کرده باشد. در این وضعیت، اگر زوجه با آزادی بدون تامین موافقت نکند، ارائه کفیل یا وثیقه معتبر و مورد قبول دادگاه می تواند تا تعیین تکلیف اعسار موجب آزادی محکوم علیه شود.
اگر اعسار در همان مهلت قانونی همراه با صورت اموال مطرح شده باشد، اصولا شرایط متفاوت است و شخص برای جلوگیری از حبس تا تعیین تکلیف اعسار نیازمند همین وثیقه نیست.
بنابراین پیش از تهیه سند باید ابتدا تاریخ ابلاغ اجراییه، زمان ثبت اعسار، مبلغ محکوم به و وضعیت فعلی پرونده بررسی شود. تهیه سند بدون مشخص شدن این اطلاعات ممکن است هزینه و رفت و برگشت غیرضروری ایجاد کند.
مبانی قانونی این راهنما
ماده ۳ و تبصره ۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده و مقررات مرتبط با اعسار، تامین و اجرای محکومیت های مالی. با توجه به در حال بررسی بودن اصلاحات مربوط به قوانین مهریه، این صفحه باید به صورت دوره ای توسط بازبین حقوقی به روزرسانی شود.